Jacek Rykała
Andrzej Tobis
Ireneusz Walczak

tableau... mowa wygnana

Galeria Kameralna

wernisaż: 4 września 2009, godz. 18:00
Wystawa będzie czynna do 16.10.2009.

Kurator: Roman Lewandowski

img_3564 img_3565 img_3568 img_3570 img_3571 img_3573 img_3575 img_3576 img_3577 img_3578
img_3579 img_3582 img_3584 img_3587 img_3588 img_3589 img_3590 img_3591 img_3593 img_3596
img_3597 img_3601 img_3602 img_3608 img_3609

Na wystawie „tableau... mowa wygnana” prezentowane są prace Jacka Rykały, Andrzeja Tobisa oraz Ireneusza Walczaka. Ci trzej artyści od lat związani są ze Śląskiem. Wszyscy też pracują na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Jakkolwiek ich twórczość koncentruje się przede wszystkim na malarstwie, w dorobku Rykały, Tobisa i Walczaka znaleźć możemy także prace przekraczające ograniczenia tego medium i łączące technikę fotografii, grafiki oraz instalacji. Z kolei istotnym elementem ich świata przedstawionego jest topografia miejsca i odwołanie do czasu. Lokalność, marginalność i peryferyjność śląskiej przestrzeni widzialności zostaje jednak w tych pracach przekroczona. W prezentowanych na wystawie pracach artyści ci odwołują się – mniej lub bardziej bezpośrednio – do idei sztambucha, biogramu czy opowieści paradokumentalnej. Ponieważ jednak ich prace nie stanowią prostego odzwierciedlenia historii, można traktować je również jako formę wizualnej gry z pamięcią. Jednocześnie stanowią one rodzaj konceptualnej strategii z medium. W rezultacie prezentowane obrazy, fotografie oraz obiekty są autorskimi próbami zuniwersalizowania pewnego lokalnego doświadczenia oraz towarzyszącego mu obrazu – zarówno portretowanych miejsc jak i samych ludzi. Powstała na wystawie narracja wykorzystuje ideę archaicznego, bo zaczerpniętego z muzeum, tableau. Można zatem powiedzieć, że jest ona próbą afirmowania i ocalenia muzealnej mowy – dziś za sprawą telewizji i wirtualnego świata raczej wygnanej ze współczesnego świata, który domaga się premier i nowinek. W tym sensie prezentacja ta jest swoistą uzurpacją, nawet jeśli odbywa się to za cenę jej podważenia i dezawuacji...

Roman Lewandowski


Jacek Rykała ukończył Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie - Wydział Grafiki w Katowicach, w 1976r. Profesor Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Prowadzi Pracownię Malarstwa.

rykala-_za_plotem_1994r_45x21 rykala_chlopcy_z_sosnowca rykala_czarny_chill rykala_dziewczynka rykala_emalia rykala_kobieta_1999 rykala_spacerek rykala_za_plotem

Jacek Rykała jak przez szkło powiększające przybliża nam mikrokosmos Śląska. Z pokruszonych przez czas drobin krajobrazu przywołuje pamięć o losach taj ziemi, o trudnej egzystencji jej mieszkańców. O dramatyzmie skromnej i zarazem bogatej kultury miejskiej, kultury niemych, zazwyczaj wielkich ośrodków przemysłowych. Rykała z pełną powściągliwości pasją szuka poezji w śladach bytowania ludzkiego, przygląda się czule zniszczonym przez życie starym bramom, wydeptanym stopniom schodów, wyślizganym poręczom, zaciekom na ścianach, kępkom traw rozsadzających odwieczne bruki. Konfrontuje te pamiątki z brutalnymi rekwizytami codzienności, a także z melancholijnym zapisem przeszłości w starych fotografiach. Jacek Rykała w swoim wyrazistym malarstwie ewokuje magiczność ziemi, a właściwie tego molocha urbanistycznego, skrywającego mnogość ludzkiego losu.

Tadeusz Konwicki

Ważniejsze wystawy indywidualne:
1984 - Galeria O. N., Poznań;
1987 - BWA Kraków; BWA Katowice; BWA Poznań;
1988 - Galeria "Zapiecek", Warszawa;
1989 - Galeria ASP, Kraków;
1990 - Dijkstra Gallery, Amsterdam;
1991 - "Espace - Temps" Gallery, Paryż;
1992 - F-15 Gallery, Moss (Norwegia) - retrospektywa;
1993 - BWA Częstochowa; BWA Zielona Góra; "Mada" Galerie, Karlsruhe;
1994 - Galerie A, Stuttgart; Galeria "Artemis", Kraków;
1995 - "Podszepty dzielnicy Sielec" obrazy z lat 1985 - 1995, BWA Katowice;
1996 - "Podszepty dzielnicy Sielec" Państwowa Galeria Sztuki, Łódź; "Podszepty dzielnicy Sielec" Instytut Polski, Wiedeń; "Podszepty dzielnicy Sielec" Galeria "Zapiecek", Warszawa; "Podszepty dzielnicy Sielec" Muzeum Okręgowe, Toruń; Galeria Pokaz, Warszawa;
1997 - Miskolci Galeria, Miskolc (Węgry); Ecole des Beaux-Arts, Saint-Etienne (Francja);
1998 - "Lśnienie" Centrum Sztuki "Studio", Warszawa; "Kochankowie z ulicy Kaliskiej" Galeria "Zapiecek", Warszawa;
1999 - Galeria Radia Katowice; "Chłopcy z Będzina" Galeria "Czas", Będzin;
2000 - "Lśnienie" Instytut Polski, Rzym;
2001 - "Proszę zamykać drzwi" Galeria "Zapiecek", Warszawa
2002 - "Popołudnie niedzielne napięte ciszą pustych ulic i placów..." Muzeum Narodowe w Krakowie Gmach Główny
2003 - "Jacek Rykała - Bilder, obiekte, collagen" Stadtmuseum Dusseldorf, Niemcy
2004 - Teatr Śląski im.St.Wyspiańskiego w Katowicach
2005 - Instytut Polski w Bratysławie, Słowacja
2005 - "Mgła" Inspiracje żydowskie w malarstwie Jacka Rykały klub Marchołt, Katowice, Festiwal Żydowski
2005 - "Rzeczy nieważne, wydarzenia błahe" Galeria Zapiecek, Warszawa
2006 - Jacek Rykała, "Cose poco importanti arrenimente insignificanti", Galleria d'arte Polacca, Bologna, Włochy
2008 - Raj utracony ?, Wybór prac 1977 - 2007, Galeria Sztuki Współczesnej BWA, Katowice
2008 - Bramy Będzina, Muzeum Zagłębia w Będzinie.
2008 - Jacek Rykała Malarstwo, wystawa indywidualna, Galeria Hortar, Tarnów, w związku z wystawą prezentacja sztuki Jacka Rykały w Teatrze im. Ludwika Solskiego w Tarnowie.


Andrzej Tobis - urodzony w Wieluniu w 1970 roku. Ukończył studia w katowickiej Filii Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Dyplom z wyróżnieniem uzyskał w 1995 roku w pracowniach: projektowania graficznego prof. Tomasza Jury oraz rysunku prof. Jacka Rykały. Od 1996 roku jest asystentem w Katedrze Kształcenia Ogólnoplastycznego macierzystej uczelni.

tobis_gazetka_scienna_gablota tobis_glowa_gablota tobis_kaktus_gablota tobis_mis_gablota tobis_naczynie_dla_odpadkow tobis_pilka_gablota tobis_pole_bramkowe_gablota tobis_stereometria_gablota tobis_szkatula_magnetofonowa tobis_uczennica_gablota

Andrzej Tobis postanowił zrekonstruować ilustrowany słownik polsko-niemiecki Bildworterbuch Deutsch und Polnisch - wydany w Lipsku w latach 50. Fotografie Tobisa, wykonane na podstawie ilustracji słownikowych, nie są inscenizowane, lecz znajdowane "w terenie" - ich tłem jest przede wszystkim chaotyczny krajobraz miejski współczesnej Polski, głównie Górnego Śląska. A-Z stanowi projekt otwarty i utopijny: ze względu na swą skalę - kilkadziesiąt tysięcy haseł do "odnalezienia w terenie" i zarchiwizowania - niemożliwy do zakończenia. Jak mówi jednak Tobis, jest to wciąż konceptualizm z ludzką twarzą.

Wystawy indywidualne:
1996 - Galeria Zapiecek, Warszawa
1996 - Teatr im. Stanisława Wyspiańskiego, Katowice
1998 - Galeria TPSP "Pałacyk", Warszawa
1998 - Galeria Zapiecek , Warszawa
1999 - Galeria Brama , Gliwice
1999 - Galeria Art Nova 2, Katowice
2002 - Teraz poruszam się miastem, Galeria Kronika, Bytom/Galeria Czas, Będzin
2002 - Kobieta biegnie i wstydzi się że biegnie, Muzeum Śląskie, Katowice
2005 - Nowe miejsce, Instytut Polski, Bratysława
2006 - Nowe miejsce, Galeria Il Tempo, Bolonia/Galeria Czas, Będzin
Wystawy zbiorowe ( wybór ):
1997 - Konkurs na dzieło malarskie pod auspicjami ONZ ( druga nagroda ), Warszawa
1997 - "50 lat katowickiej Filii ASP w Krakowie", BWA Katowice
1998 - XVII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin
1998 - "180 lat ASP w Krakowie", Pałac Sztuki , Kraków
1999 - "Bielska Jesień", BWA ( złoty medal )
2000 - XVIII Festiwal Polskiego Malarstwa Współczesnego, Szczecin
2000 - "Schlesien anders", Galerie Sagan, Essen
2000 - "Najgroźniejsze pędzle - Obrazy na koniec wieku", Muzeum Narodowe Warszawa
2002 - Konkurs Obraz Roku 2002 Art&Business, Warszawa
2002 - Nowe Obrazy z Górnego Śląska, Instytut Polski w Pradze, Galeria Doxa, Czeski Krumlov


Ireneusz Walczak (ur. 1961) jest absolwentem Wydziału Grafiki ASP w Krakowie (oddział w Katowicach). Pracuje w katowickiej uczelni od 1988, obecnie jako adiunkt. Na bogaty dorobek artystyczny Walczaka składają się liczne wystawy indywidualne i zbiorowe, m.in.: w Lipsku, Frankfurcie, Glasgow, Amsterdamie, Berlinie, Sztokholmie oraz uzyskane stypendia i nagrody: Grand Prix Konkursu "Praca Roku" organizowanego przez ZPAP w Katowicach (1992, 2001, 2003), Grand Prix Ogólnopolskiego Konkursu "Wobec wartości" (1988), Grand Prix I Światowego Triennale Małych Form Graficznych (Francja, 1988), Grand Prix Konkursu Malarskiego im. Rafała Pomorskiego, Stypendium Jacksona Pollocka (USA, 1993).

ireneusz_walczak_elka_sztuka_wypoczynku_ol_pl_2008_150x150x17cm ireneusz_walczak_my_house_is_my_castle_ol_pl_150x150_cm_2009 ireneusz_walczak_pawel_althamer_w_katowicach_akcja_wg_obrazu_petera_bruegela_kraina_pieczonych_golabkow_2 ireneusz_walczak_sztuka_biegania_ol_pl_150x150x17cm_2008

Twórczość Walczaka przywodzi na myśl Heidegerowskie "bycie-tu-oto" i "bycie-w świecie". Chaos i zmienność sytuacji w otaczającej rzeczywistości (serie "małych pól" malowideł) zestawiona z byciem autentycznym możliwym tylko w sytuacji wyjścia poza ten nurt, "stanięcia obok" i oglądu z dystansu (postaci ludzkie z centrum kompozycji). Ireneuszowi Walczakowi udało się uchwycić jednoczesność tych perspektyw i ukazać człowieka w całym spektrum jego sytuacji egzystencjalnej. Artysta stawia w prezentowanych pracach pytanie o tożsamość, na które nie istnieje jednoznaczna odpowiedź ani wzór. Każdy sam odpowiada za własną tożsamość, za dokonane wybory, budowanie sensu życia.
Problematyka tożsamości implikuje podstawowe kwestie egzystencjalne - podejmowanie decyzji, czas, pamięć, pokazujące nieustanne trwanie procesu tworzenia siebie, ciągłego reinterpretowania własnego "ja" pod wpływem zaistniałych okoliczności. Malarstwo Ireneusza Walczaka stanowi swoistą psychoanalizę człowieka współczesnego. Obecność wizerunku ciała w twórczości artysty w dobie digitalizacji, która zdaje się je unieważniać, przypomina o jego wpisaniu w ludzką tożsamość.

Roman Lewandowski